Đề bài: Viết bài văn nghị luận văn học bàn về vấn đề: đánh giá nét đặc sắc trong nội dung và nghệ thuật của bài thơ Những sự vật còn sống
1. Cánh buồm trôi như một sự vô tình
Trên dòng sông chiếc sà lan chìm một nửa
Giàn mướp trước nhà đã đổ
Hoa mướp vàng vô tư
Ngọn rau sam trên gạch vớ vân chua
Cây mào gà nhớn nhơ trước gió…
Và chúng tôi đi trên gạch vỡ
Không khóc than như thế chẳng đau thương.
2. Chúng tôi hiểu sâu xa về sự vật quanh mình
Cánh buồm trôi cho dòng sông sống lại
Hoa mướp vàng đề dựng giàn mướp dậy
Rau sam chua cho đất biết đất đang còn…
Người chết sẽ chẳng bằng lòng nếu chúng tôi quá đau thương
Chúng tôi sống thay cho người đã chết.
Bài làm
I.MỞ BÀI
Chiến tranh không chỉ để lại những vết sẹo trên thân thể con người mà còn để lại sự hoang tàn trên từng tấc đất, nhành cây. Thế nhưng, trong thơ ca kháng chiến, ta vẫn bắt gặp những mầm xanh hy vọng vươn lên từ gạch vụn với một sức sống bền bỉ lạ kỳ. Bài thơ “Những sự vật còn sống” là một tác phẩm như thế. Bằng ngòi bút quan sát tinh tế và một tâm hồn nhạy cảm, tác giả đã khắc họa thành công sự hồi sinh của vạn vật sau tàn phá. Qua đó, bài thơ không chỉ là sự trân trọng những vẻ đẹp nhỏ bé, bình dị mà còn là lời khẳng định về trách nhiệm sống ý nghĩa của người ở lại đối với những người đã khuất, tạo nên một bản anh hùng ca thầm lặng về niềm tin và nghị lực sống.
II.THÂN BÀI
a. Đặc sắc về nội dung: Sự đối lập giữa tàn phá và hồi sinh
-
Hiện thực khốc liệt (Phần 1): Hình ảnh “sà lan chìm một nửa”, “giàn mướp đổ”, “gạch vỡ” gợi lên sự tàn phá nặng nề của bom đạn. Cảnh vật không còn nguyên vẹn, mọi thứ đều mang dấu vết của sự đổ nát.
-
Sức sống bền bỉ của vạn vật:
-
Giữa hoang tàn, “hoa mướp vàng vô tư”, “rau sam chua trên gạch vỡ”, “cây mào gà hớn hở”.
-
Các tính từ “vô tư”, “hớn hở” nhân hóa sự vật, cho thấy thiên nhiên vẫn tiếp tục vòng đời của nó, phớt lờ sự hủy diệt của con người.
-
-
Triết lý về sự sống và cái chết (Phần 2):
-
Sự vật không chỉ tồn tại mà còn có khả năng “đánh thức” không gian: cánh buồm cho sông sống lại, hoa mướp dựng giàn mướp dậy.
-
Trách nhiệm của người sống: “Sống thay cho người đã chết”. Sự không khóc than không phải là vô tình, mà là nén đau thương thành hành động để tiếp nối sự sống của người ngã xuống.
-
b. Đặc sắc về nghệ thuật: Ngôn từ giản dị mà giàu sức gợi
-
Bút pháp tương phản: Đối lập giữa gạch đổ nát, tàu chìm với màu vàng của hoa mướp, màu xanh của rau sam. Sự tương phản này làm nổi bật sức sống mãnh liệt của thiên nhiên.
-
Biện pháp nhân hóa: Sự vật được ban cho tâm hồn (“vô tư”, “hớn hở”, “nhớ”, “biết”), khiến chúng trở thành những thực thể có ý chí, là những người bạn đồng hành cùng con người.
-
Ngôn ngữ và nhịp điệu: Lời thơ tự nhiên như lời tâm tình, nhịp điệu lúc trầm lắng lúc mạnh mẽ khẳng định niềm tin. Câu thơ “Người chết sẽ chẳng bằng lòng nếu chúng tôi quá đau thương” mang sức nặng của một lời thề.
-
Hình ảnh biểu tượng: “Cánh buồm”, “hoa mướp”, “rau sam” là những hình ảnh bình dị, gần gũi nhưng đại diện cho sự sống vĩnh cửu, không thể bị dập tắt.
c. Đánh giá chung:
-
Bài thơ mang tính nhân văn sâu sắc: Chuyển hóa bi kịch thành động lực sống.
-
Tác phẩm thể hiện tư thế của con người Việt Nam trong chiến tranh: Đau thương nhưng cứng cỏi, hiên ngang.
III.KẾT BÀI
Bài thơ “Những sự vật còn sống” đã vượt lên trên ý nghĩa của một bài thơ tả cảnh để trở thành một bài học về nhân sinh quan cao đẹp. Bằng sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa hình ảnh biểu tượng và cảm xúc chân thành, tác giả đã chứng minh rằng cái chết và sự hủy diệt không bao giờ có thể chiến thắng được khát vọng sống chân chính. Những bông hoa mướp vàng hay ngọn rau sam chua trên gạch vụn chính là minh chứng cho sức mạnh nội sinh kỳ diệu của dân tộc. Bài thơ để lại trong lòng người đọc một dư âm ấm áp: hãy sống sao cho xứng đáng với sự hy sinh của quá khứ, để mỗi ngày trôi qua đều là một sự khẳng định mạnh mẽ rằng sự sống vẫn luôn nảy nở từ trong gian khó.
